Giải mã những vướng mắc của lao động nước ngoài tại Hàn Quốc: Vai trò của Ủy ban Quyền lợi Quốc dân

Lao động nước ngoài tại Hàn Quốc đang đối mặt với nhiều khó khăn do thủ tục phức tạp và quản lý chồng chéo giữa các cơ quan. Ủy ban Quyền lợi Quốc dân đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi và giải quyết khiếu nại cho người lao động nhập cư.

Theo chương trình YTN Radio FM 94.5, chuyên mục YTN News FM Cuộc sống radio thông minh phát sóng ngày 30 tháng 1 năm 2026, người dẫn chương trình Park Guibin đã có buổi trò chuyện với ông Lee Jaeseong, Thư ký hành chính thuộc Phòng Khiếu nại Phúc lợi và Lao động của Ủy ban Quyền lợi Quốc dân Hàn Quốc, xoay quanh những khó khăn mà lao động nước ngoài đang gặp phải trong quá trình làm việc và sinh sống tại Hàn Quốc.

Hiện nay, Hàn Quốc đang đối mặt với tình trạng suy giảm dân số trong độ tuổi lao động trên diện rộng. Nhiều doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong việc tuyển dụng lao động bản địa, buộc phải phụ thuộc ngày càng nhiều vào lao động nước ngoài. Tuy nhiên, việc làm việc tại một quốc gia xa lạ không hề dễ dàng đối với người lao động nhập cư, khi họ phải đối mặt với rào cản ngôn ngữ, khác biệt văn hóa và không ít mâu thuẫn với chủ doanh nghiệp.

Với vai trò được ví như “người bảo vệ quyền lợi của lao động nhập cư”, Ủy ban Quyền lợi Quốc dân đã và đang tiếp nhận, giải quyết nhiều vụ việc liên quan đến khiếu nại và khó khăn của nhóm lao động yếu thế này.

Giới thiệu về chế độ cấp phép lao động cho người nước ngoài

Ông Lee Jaeseong cho biết, chế độ cấp phép lao động cho người nước ngoài là cơ chế cho phép các doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong tuyển dụng lao động Hàn Quốc được phép thuê lao động nước ngoài theo quy trình hợp pháp. Những lao động này nhập cảnh Hàn Quốc theo diện visa lao động phổ thông, thường gọi là visa E9.

Theo quy định, người lao động nước ngoài được làm việc tối đa 3 năm ban đầu. Sau đó, có thể được gia hạn thêm 1 năm 10 tháng, nâng tổng thời gian lưu trú lên tối đa 4 năm 10 tháng. Ngoài ra, họ còn có thể áp dụng chế độ tái nhập cảnh đặc biệt, trở về nước trong 1 tháng rồi quay lại Hàn Quốc để tiếp tục làm việc thêm tối đa 4 năm 10 tháng.

Điều này khẳng định rằng lao động nước ngoài theo diện cấp phép lao động là những người làm việc hợp pháp, được pháp luật Hàn Quốc công nhận đầy đủ.

Những khó khăn phổ biến của lao động nước ngoài

Theo ông Lee, các khiếu nại của lao động nước ngoài phát sinh ở nhiều giai đoạn khác nhau trong quá trình làm việc. Ngay sau khi nhập cảnh, người lao động phải hoàn tất đăng ký người nước ngoài trong vòng 90 ngày. Tuy nhiên, do hệ thống đặt lịch hẹn của cơ quan xuất nhập cảnh vận hành theo hình thức đăng ký trước và thường quá tải, nhiều trường hợp bị chậm trễ, dẫn đến phát sinh rắc rối.

Một vấn đề khác là thủ tục thay đổi nơi làm việc. Trong cơ chế cấp phép lao động, quyền chủ động phần lớn nằm trong tay chủ doanh nghiệp, khiến người lao động dễ rơi vào thế bị động. Thêm vào đó, việc quản lý lao động và quản lý lưu trú bị phân tách giữa Bộ Lao động và Bộ Tư pháp khiến quy trình trở nên phức tạp. Không ít trường hợp chỉ hoàn tất thủ tục ở một bên mà bỏ sót bên còn lại, dẫn đến vi phạm ngoài ý muốn.

Ngoài ra, định kiến và phân biệt đối xử đối với lao động nước ngoài vẫn còn tồn tại, góp phần làm trầm trọng thêm các vấn đề phát sinh.

Trường hợp điển hình do bất cập giữa các cơ quan quản lý

Ông Lee đã chia sẻ một trường hợp cụ thể liên quan đến lao động người Việt Nam. Người lao động này nhập cảnh Hàn Quốc hợp pháp sau khi được Bộ Lao động cấp phép. Tuy nhiên, do lịch hẹn đăng ký người nước ngoài bị dời đến gần hai tháng sau, trong thời gian chờ đợi, công ty đã cử người lao động này tham gia một chương trình đào tạo ở nước ngoài kéo dài khoảng 6 tháng.

Vấn đề phát sinh khi người lao động không thể tái nhập cảnh Hàn Quốc. Nguyên nhân là visa E9 là visa nhập cảnh một lần. Nếu rời khỏi Hàn Quốc khi chưa hoàn tất đăng ký người nước ngoài, visa sẽ mất hiệu lực và không thể quay lại.

Bộ Tư pháp cho rằng cần phải cấp phép lao động mới thì mới có thể cấp lại visa, trong khi Bộ Lao động khẳng định giấy phép lao động vẫn còn hiệu lực và chỉ cần cấp lại visa là đủ. Do sự bất đồng giữa hai cơ quan, vụ việc rơi vào bế tắc và cuối cùng được gửi lên Ủy ban Quyền lợi Quốc dân để giải quyết.

Vai trò điều phối của Ủy ban Quyền lợi Quốc dân

Theo ông Lee, để giải quyết vụ việc này, cần sự phối hợp của nhiều cơ quan liên quan, bao gồm các chi nhánh thuộc Bộ Lao động, Cơ quan Phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc, Trung tâm Thông tin Việc làm Hàn Quốc và các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp cùng cơ quan xuất nhập cảnh.

Ủy ban Quyền lợi Quốc dân đã đứng ra làm trung gian điều phối, đề xuất cấp một mã tạm thời mới để bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Sau nhiều tháng chờ đợi và thương lượng, người lao động cuối cùng đã được phép quay trở lại Hàn Quốc và tiếp tục làm việc, góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực trong nước.

Lời nhắn gửi tới lao động nước ngoài và doanh nghiệp

Kết thúc chương trình, ông Lee nhấn mạnh rằng do hệ thống pháp lý phức tạp và phân tán, nhiều chủ doanh nghiệp trong nước cũng gặp khó khăn trong việc nắm rõ quy định, trong khi lao động nước ngoài vì rào cản ngôn ngữ và tâm lý yếu thế thường chọn cách bỏ cuộc.

Ông khuyến khích người lao động không nên từ bỏ quyền lợi của mình và hãy tìm đến Ủy ban Quyền lợi Quốc dân khi gặp khó khăn. Ông ví Ủy ban như một tia sáng le lói trong bóng tối, mang lại hy vọng cho những người yếu thế.

Ngoài ra, ông cũng đề cập đến một số trường hợp đang được xem xét, trong đó có tình trạng lao động đã được gia hạn giấy phép làm việc nhưng quên gia hạn thời gian lưu trú tại cơ quan xuất nhập cảnh. Dù thực tế vẫn làm việc hợp pháp, họ lại bị coi là lưu trú bất hợp pháp quá thời hạn và không được chuyển đổi sang visa tay nghề E7 4. Theo ông Lee, đây chỉ là hướng dẫn nội bộ chứ không phải luật, cần sớm được cải thiện để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.

Theo YTN